Zomerraad 2025 – Dag 2: Politiek vanuit rust, dialoog en positie
De tweede dag van de Zomerraad 2025 begon met een oefening in verbinding, begeleid door Janneke van der Heijden (#JannekeVanDerHeijden #ByJann). Vanuit haar ervaring als yogi, bestuurskundige, strategisch adviseur, breathworkexpert en raadsledencoach liet zij de deelnemers ervaren hoe politiek vanuit rust kan worden benaderd. Raadsleden stonden stil bij de vragen: wie ben ik als politicus en hoe houd ik balans? Met eenvoudige oefeningen ontdekten zij hoe je in de hectiek en drukte van debatten toch rust kunt vinden en vanuit die rust bewuster keuzes kunt maken. De sessie bood zo ruimte om dichter bij jezelf te komen en het politieke leiderschap in de komende periode met meer rust en bewustzijn vorm te geven.
Na deze persoonlijke start volgde de dialoogsessie met Gerben Stormbroek (#GerbenStormbroek #PoliCom) en Michiel Wiersinga (#MichielWiersinga #BuroRato). Waar het politieke debat vaak draait om standpunten en overtuigen, lieten zij zien dat dialoog een andere weg opent: het uitwisselen van persoonlijke ervaringen, luisteren zonder oordeel en zoeken naar wat verbindt.
Gerben schetste hoe hij na zijn eigen politieke carrière bij dialoog uitkwam en in Apeldoorn gesprekken begeleidde over complexe thema’s zoals energieopwekking. Hij benadrukte dat een dialoog wezenlijk verschilt van een debat of discussie: niet overtuigen, maar luisteren; niet reageren vanuit “wij”, maar spreken vanuit “ik”; geen oordeel vellen, maar ruimte geven. Daarbij geldt dat verduidelijkende vragen pas gesteld worden nadat de ander volledig is uitgesproken en toestemming heeft gegeven. Door die aanpak ontstaat begrip voor elkaars ervaringen en daarmee een basis voor meer nabijheid en verbinding.
Deelnemers gingen zelf hiermee aan de slag in vier gespreksronden: eerst het delen van een persoonlijke ervaring over verbinding; vervolgens de vertaling naar het politieke werk; daarna het schetsen van een droom of toekomstbeeld; en ten slotte het formuleren van een hulpvraag aan collega’s. Deze gestructureerde vorm maakte zichtbaar dat dialoog niet alleen leidt tot verdieping, maar ook tot praktische inzichten over samenwerking in de raad. Juist door de spelregels te volgen – ervaringen delen vanuit “ik”, luisteren zonder oordeel, vragen stellen zonder overtuigen – ontstond ruimte voor waardevolle inzichten. Daarmee werd duidelijk hoe dialoog niet alleen betere samenwerking binnen raden kan bevorderen, maar ook kan bijdragen aan het herstel van vertrouwen in de politiek.
Na de oefening in verbinding met Janneke en de dialoogsessie van Gerben en Michiel, volgde “Van binnen naar buiten” door Emily Homburg – van den Berg (#EmilyHomburg #ExpertisecentrumAmbtelijkeInnovatie). Zij bracht de thema’s leiderschap en verbinding expliciet terug naar het startpunt: de persoon van het raadslid. Niet fysiek “naar buiten”, maar eerst naar binnen—om van daaruit bewuster te handelen. Vanuit die ervaring introduceerde zij haar leidende principe congruentie— “zo binnen, zo buiten”: wat je vanbinnen denkt, voelt en waardevol vindt, is in lijn met wat je naar buiten laat zien en doet. Congruentie is geen oproep tot emotionele uitbarsting; Emily maakte scherp onderscheid tussen emotie (reactief, kan het debat domineren) en intuïtie/innerlijk weten (rustgevend kompas dat richting geeft). In politiek en overheid, waar meerdere rollen tegelijk spelen (partijvertegenwoordiger, volksvertegenwoordiger, professional en mens), is dat innerlijke kompas volgens haar essentieel om koers te houden, vertrouwen te wekken en herkenning van mens tot mens mogelijk te maken.
In de uitwisseling met de groep werd ook de zichtbaarheid van het “mens zijn” in het ambt besproken: wanneer laat je iets van jezelf zien, en wanneer niet? Emily’s lijn was nuchter: zichtbaarheid is geen doel op zich; het criterium is of jouw binnen- en buitenkant kloppen met je rol en waarden, zodat je boodschap draagt en vertrouwen oproept. Dat kan óók betekenen dat je spanning voelt en tóch helder en rustig spreekt—congruentie zit dan in de intentie en het waarom, niet in de afwezigheid van spanning.
De slotbijdrage van dag 2 werd verzorgd door Marije van den Berg (#MarijeVanDenBerg #DemocratieInUitvoering #DeBeleidsbubbel), oprichter van Democratie in uitvoering, columnist en schrijver van onder meer De beleidsbubbel. Met energie en humor nam zij de raadsleden mee in de vraag hoe je als raadslid positie kiest in je gemeenschap, voorbij dikke nota’s en beleidsvisies.
Marije schetste hoe lokale politiek vaak vastloopt in wat zij de beleidsbubbel noemt: stapels visies, strategieën en nota’s die de werkelijkheid soms eerder verhullen dan verhelderen. Daarbij overschatten we volgens haar vaak wat overheid, markt en organisaties kunnen bereiken, en onderschatten we wat gemeenschappen zelf in beweging kunnen zetten. Juist raadsleden hebben de verantwoordelijkheid om preciezer te kijken: wat bestuur je écht, en waar ga je feitelijk over? Niet het gedrag van inwoners, maar het gedrag van de gemeente zelf – de keuzes die de organisatie maakt in beleid, uitvoering, vergunningen, inkoop of vastgoed.
Vanuit die scherpte riep ze raadsleden op om kritischer en bescheidener te kijken naar hun rol: niet beloven dat je de samenleving bestuurt, maar helder maken waar de gemeente invloed heeft en waar niet. Daarmee komt ook de vraag op tafel hoe je gemeenschapskracht ondersteunt in plaats van belemmert. Ze gaf voorbeelden van dorpen, wijken en coöperaties waar inwoners zelf samen voorzieningen opzetten of maatschappelijke vraagstukken oppakken. Volgens Marije kunnen gemeenten hier het verschil maken door ruimte te geven, drempels weg te nemen en kritisch te kijken naar eigen regels en aanbestedingen die vaak onbedoeld in de weg zitten.
Marije’s boodschap was helder: een krachtige raad kiest positie in de gemeenschap door scherp te zijn op het eigen gemeentelijk handelen, realistisch over wat wel en niet bestuurbaar is, en tegelijk open voor de kracht die inwoners en organisaties samen kunnen ontwikkelen. Daarmee gaf zij de Zomerraad een stevig slotakkoord: reflectief, confronterend én opbouwend richting een raadsperiode waarin gemeenschapsgericht besturen centraal staat.
Dag 2 van de Zomerraad bood zo raadsleden verdieping en reflectie: van rust en persoonlijke balans, via de kracht van dialoog en congruent leiderschap, tot het kiezen van positie in de gemeenschap.
Tot slot een woord van dank aan de organisatie en begeleiding van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, en in het bijzonder aan Ruud Niewold (#RuudNiewold), Dianne Hoefakker (#DianneHoefakker) en Lisette Feuth (#LisetteFeuth), voor hun betrokkenheid en ondersteuning tijdens de Zomerraad.
