Raadsacademie 2025: klaar voor de verkiezingen én het echte werk daarna
“Als raadslid stap je op een rijdende trein. Er komt gigantisch veel op je af. Een goede voorbereiding is dan letterlijk het halve werk.” Met die woorden opende voorzitter Abdullah Uysal de Raadsacademie van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, waar (kandidaat-)raadsleden uit het hele land samenkwamen. De bijeenkomst stond volledig in het teken van de komende gemeenteraadsverkiezingen én van de vraag wat er daarna op raadsleden afkomt als volksvertegenwoordiger.
De Raadsacademie bracht ervaren raadsleden en nieuwe kandidaten samen rond één uitdaging: hoe blijf je als raadslid zichtbaar, zorgvuldig en geloofwaardig in een tijd waarin het vertrouwen in de politiek onder druk staat? Directeur Petra Paulides schetste hoe de vereniging investeert in betere randvoorwaarden voor raadsleden – van ondersteuning en werkdrukvermindering tot modernere scholing via de campagne Klaar voor 4 jaar en de digitale leeromgeving die de komende periode verder wordt uitgebreid.
Een belangrijk inhoudelijk moment van de dag kwam van universitair docent Hans Vollaard (Universiteit Utrecht). Hij liet met recente onderzoeksgegevens zien hoe groot de afstand is tussen inwoners en de lokale politiek. De lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en de beperkte bekendheid van raadsleden onder inwoners vormen volgens hem een fundamentele uitdaging. Jongeren, praktisch opgeleiden en inwoners met een migratieachtergrond zijn structureel ondervertegenwoordigd.
Vollaard stelde een scherpe vraag die de zaal stil maakte: hoe kun je als gemeenteraad een samenleving vertegenwoordigen die jou nauwelijks kent — en die jij soms óók onvoldoende bereikt? Dat vraagt volgens hem geen snelle campagne, maar langdurige aanwezigheid in wijken, stevig burgerschapsonderwijs en een raad die zichtbaar maakt wat zij doet en voor wie.
In de deelsessie over integriteit en weerbaarheid, geleid door organisatieadviseur Christian van den Berg, werd duidelijk dat de uitdagingen van het raadswerk verder reiken dan inhoud en zichtbaarheid. Integriteitskwesties, onderlinge druk, anonieme meldingen en zelfs intimidatie zijn geen uitzonderingen meer. Van den Berg, die sprak vanuit zijn ervaring als oud-raadslid en voormalig gemeentesecretaris, maakte duidelijk dat integriteit veel meer is dan voldoen aan regels: het gaat om voorbeeldgedrag, transparantie en het vermogen om onder druk standvastig te blijven. Hij schetste hoe één incident al schade kan aanrichten aan de geloofwaardigheid van de hele raad en pleitte ervoor om “het dak van integriteit te repareren als de zon nog schijnt”, voordat conflicten het gesprek onmogelijk maken.
Ik kijk met waardering terug op de Raadsacademie.
“Deze sessies zijn precies wat we nodig hebben in aanloop naar de verkiezingen. Ze dwingen ons om scherp te kijken naar wie we zijn als raad, hoe we ons werk doen en wat inwoners van ons mogen verwachten. Als we willen dat mensen ons kennen, vertrouwen en serieus nemen, dan begint dat bij onszelf – bij zichtbaar zijn, zorgvuldig handelen en een integere houding, ook wanneer het spannend wordt.”
Voor mij ligt daarin de kracht van deze Raadsacademie: een moment om bewust stil te staan bij het vak van volksvertegenwoordiger, voordat de druk van de nieuwe raadsperiode weer begint.
Ik wil graag mijn dank uitspreken aan Tessa Jugwels, Roel Batelaan, Ruud Niewold, Petra Paulides en iedereen die aan deze Raadsacademie heeft meegewerkt. Het kost veel tijd en energie om zo’n dag strak en inhoudelijk sterk te organiseren, en dat verdient waardering.
