Historische dag: Progressief Nederland (PRO) officieel opgericht
Sommige politieke momenten maak je maar één keer in je leven mee. Het oprichtingscongres van Progressief Nederland (PRO) was zo’n moment.
In een afgeladen congreszaal kwamen duizenden leden van GroenLinks en de Partij van de Arbeid bijeen om een historische beslissing te nemen. Met een overtuigende meerderheid stemden zij voor de oprichting van Progressief Nederland (PRO), een nieuwe partij waarin sociale rechtvaardigheid, bestaanszekerheid, duurzaamheid, klimaatrechtvaardigheid en internationale solidariteit samenkomen.
Daarmee komt een einde aan het zelfstandig bestaan van twee politieke partijen die decennialang een belangrijke rol hebben gespeeld in de Nederlandse politiek. Tegelijkertijd begint een nieuw hoofdstuk voor progressief Nederland.
Aan deze beslissing ging een lange politieke reis vooraf. De samenwerking begon in de Eerste Kamer, kreeg vervolg in de Tweede Kamer en groeide uit tot gezamenlijke verkiezingscampagnes, een gezamenlijk verkiezingsprogramma en uiteindelijk een gezamenlijke kandidatenlijst onder leiding van Frans Timmermans. Gedurende dat hele traject werden leden actief betrokken via congressen, referenda, ledengesprekken en debatbijeenkomsten door het hele land.
Juist daardoor voelde de stemming op dit congres als de bekroning van een proces dat niet van bovenaf werd opgelegd, maar samen met de leden vorm kreeg. Verschillen werden besproken, argumenten gewogen en twijfels uitgesproken. Gaandeweg groeide het vertrouwen dat samenwerking niet alleen mogelijk was, maar ook noodzakelijk.
In de zaal was voelbaar dat veel aanwezigen beseften dat zij getuige waren van een bijzonder moment. Niet omdat twee partijen simpelweg fuseerden, maar omdat duizenden leden gezamenlijk kozen voor een nieuwe politieke toekomst.
Deze dag draaide om veel meer dan een organisatorische fusie. Sprekers wezen keer op keer op de grote uitdagingen waarvoor Nederland staat. De woningnood raakt steeds meer mensen. Jongeren vragen zich af of zij ooit een betaalbare woning zullen vinden. De verschillen tussen arm en rijk groeien. Klimaatverandering vraagt om keuzes die niet langer kunnen worden uitgesteld. Tegelijkertijd staat de democratische rechtsstaat onder druk en neemt de polarisatie in de samenleving toe.
Juist daarom zagen veel sprekers de oprichting van PRO als een noodzakelijke stap. Niet omdat verschillen tussen partijen zouden zijn verdwenen, maar omdat de overeenkomsten groter werden geacht dan de verschillen. De overtuiging dat sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en bestaanszekerheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, liep als een rode draad door het congres.
Een belangrijk deel van het congres stond in het teken van de geschiedenis van beide partijen. De partijvoorzitters namen de aanwezigen mee naar de oprichting van de Partij van de Arbeid in 1946 en de vorming van GroenLinks eind jaren tachtig. Daarbij benadrukten zij dat beide partijen zelf ooit zijn ontstaan uit samenwerking tussen verschillende politieke stromingen. De boodschap was helder: iedere generatie staat opnieuw voor de opdracht om progressieve idealen te vernieuwen en aan te passen aan de uitdagingen van haar tijd.
Juist die historische lijn gaf de oprichting van PRO extra betekenis. De geschiedenis van de PvdA en GroenLinks stopt vandaag niet, maar vormt het fundament waarop een nieuwe generatie progressieve politiek verder bouwt.
De keuze voor de naam PRO was dan ook geen toeval. De naam vat de ambitie van de nieuwe partij samen: niet achterom kijken, maar vooruit. Niet berusten in maatschappelijke problemen, maar werken aan oplossingen. Die gedachte kwam gedurende het hele congres terug in discussies over bestaanszekerheid, klimaat, democratie en internationale solidariteit.
Internationale ontwikkelingen liepen eveneens als een rode draad door het congres. Leden voerden een uitgebreid debat over de toekomstige positie van PRO binnen Europa. Daarbij ging het niet alleen over partijstructuren, maar vooral over de rol die PRO wil spelen in een snel veranderende wereld. Er werd gesproken over de oorlog in Oekraïne, de opkomst van autoritaire leiders, de verdediging van mensenrechten, de strijd tegen extreemrechts en de toekomst van Europese samenwerking.
Voorstanders van snelle besluitvorming wezen op de geopolitieke ontwikkelingen en benadrukten dat progressieve krachten juist nu gezamenlijk moeten optrekken. Anderen vonden dat leden meer tijd moesten krijgen om zich uit te spreken over de toekomstige Europese koers van de nieuwe partij. Wat vooral zichtbaar werd, was dat PRO vanaf de eerste dag ruimte wil bieden aan debat, betrokkenheid en democratische besluitvorming.
De Europarlementariërs gaven vervolgens een inkijk in de Europese uitdagingen van deze tijd. Zij spraken onder meer over de bescherming van werknemers, het behoud van het Europees Sociaal Fonds, de bestrijding van armoede, de gevolgen van grondstoffenwinning voor mens en milieu en de noodzaak om grote technologiebedrijven beter te reguleren. Daarnaast kwamen de kansen en risico’s van kunstmatige intelligentie aan bod en het belang van Europese regelgeving om burgers te beschermen tegen misbruik van nieuwe technologieën.
Een van de meest indrukwekkende bijdragen kwam van FNV-voorzitter Hans Spekman. In een bevlogen toespraak schetste hij de gevolgen van bestaansonzekerheid, woningnood, onzeker werk en de groeiende kloof tussen arm en rijk. Aan de hand van persoonlijke verhalen liet hij zien hoe veel mensen moeite hebben om mee te komen in de samenleving. Zijn oproep om solidariteit opnieuw centraal te stellen sloot naadloos aan bij de idealen die gedurende de hele dag centraal stonden. Volgens hem is juist nu een sterke progressieve kracht nodig die opkomt voor werknemers, kwetsbare inwoners en mensen die dreigen tussen wal en schip te vallen.
Wat mij vooral opviel was dat er ruimte was voor verschil van inzicht, zonder dat dit ten koste ging van de onderlinge verbondenheid. Juist op een dag waarop een belangrijk besluit werd genomen over de toekomst van de progressieve politiek, bleef het debat inhoudelijk, respectvol en democratisch. Dat zegt veel over de volwassenheid en kracht van deze partij.
Toen duizenden leden uiteindelijk hun stem uitbrachten, werd zichtbaar hoeveel betekenis deze dag had voor de aanwezigen. Niet vaak besluiten twee politieke partijen die jarenlang naast elkaar hebben bestaan om hun geschiedenis, tradities, idealen en toekomst samen te brengen in één gezamenlijke politieke organisatie.
Voor mij als fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA Barendrecht was het een eer om hierbij aanwezig te zijn. De oprichting van PRO laat zien dat samenwerking mogelijk is wanneer gedeelde waarden belangrijker worden gevonden dan historische verschillen. In een tijd waarin tegenstellingen vaak de aandacht trekken, kozen duizenden leden juist voor verbinding, samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Het congres maakte duidelijk dat de oprichting van PRO geen eindpunt vormt, maar juist een nieuw begin. De energie, betrokkenheid en overtuiging die tijdens deze dag zichtbaar waren, brengen ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het omzetten van die idealen in concrete resultaten voor de miljoenen Nederlanders die zoeken naar bestaanszekerheid, gelijke kansen, een sterke democratie en een duurzame toekomst.
Voor velen sloot op zaterdag 13 Juni een hoofdstuk af. Voor Progressief Nederland begon er één.
