Ervaring betekent niet dat je bent uitgeleerd
Wanneer je voor de tweede termijn in de gemeenteraad zit, is veel niet meer nieuw. Je kent de vergaderingen, weet hoe besluitvorming verloopt en hebt inmiddels honderden stukken gelezen, debatten gevoerd en gesprekken met inwoners, organisaties en collega’s achter de rug. Juist dan ontstaat voor mij een interessante vraag: blijf je werken zoals je dat in de afgelopen jaren hebt gedaan, of blijf je jezelf uitdagen om het raadswerk scherper en effectiever te doen?
Met die gedachte nam ik op 2 oktober deel aan de Vaardighedendag voor raadsleden in het Stadhuis van Utrecht. Tijdens deze dag stonden snellezen, debatteren en communicatie centraal. Drie onderwerpen die op het eerste gezicht heel verschillend lijken, maar in de praktijk voortdurend met elkaar verbonden zijn. Als raadslid krijg je immers grote hoeveelheden informatie te verwerken, moet je daar politieke keuzes uit kunnen maken, daarover het debat voeren en uiteindelijk ook kunnen uitleggen waarom je tot een bepaald standpunt of besluit bent gekomen.
Ik merk in mijn tweede termijn dat ervaring daarbij veel voordeel oplevert. Je herkent sneller hoe een dossier in elkaar zit, weet beter welke vragen relevant kunnen zijn en hebt door de jaren heen een eigen manier van werken ontwikkeld. Tegelijkertijd vind ik dat juist daarin een risico kan zitten. Wat vertrouwd is, voelt al snel als de meest logische manier om iets te doen. Terwijl het soms juist goed is om jezelf af te vragen waarom je iets op een bepaalde manier doet en of het misschien slimmer, scherper of effectiever kan.
Dat kwam tijdens deze dag op verschillende momenten terug. Bij het verwerken van informatie gaat het bijvoorbeeld niet alleen om hoeveel je leest, maar vooral om hoe gericht je leest en welke informatie je daadwerkelijk nodig hebt. Hetzelfde geldt voor het politieke debat. Veel vragen stellen maakt een debat niet automatisch sterker. Veel belangrijker is wat je met een antwoord wilt bereiken en of een interventie daadwerkelijk bijdraagt aan de politieke afweging die uiteindelijk gemaakt moet worden.
Ook communicatie hoort daar onlosmakelijk bij. Binnen het gemeentehuis spreken we gemakkelijk over kaders, procedures, percentages, voorstellen en besluitvorming, terwijl inwoners vaak vanuit een heel andere werkelijkheid naar hetzelfde onderwerp kijken. Zij willen weten wat een besluit concreet betekent voor hun straat, woning, gezin, vereniging of omgeving. De uitdaging is daarom niet alleen om inhoudelijk goed voorbereid te zijn, maar ook om de vertaalslag te kunnen maken van een omvangrijk dossier naar de essentie ervan.
Daarmee kreeg de dag voor mij een bredere betekenis dan alleen het oefenen van een aantal vaardigheden. Het zette mij vooral aan het denken over hoe gemakkelijk ervaring en routine in elkaar kunnen overlopen. Routine is niet per definitie verkeerd; ervaring zorgt er juist voor dat je sneller verbanden ziet en situaties beter kunt beoordelen. Maar ik wil voorkomen dat ervaring betekent dat ik automatisch blijf doen wat ik altijd al deed. Het raadswerk verandert, de samenleving verandert en ook de manier waarop inwoners informatie ontvangen en met de politiek communiceren verandert voortdurend.
Voor mij betekent professionalisering daarom niet dat je na een aantal jaren opnieuw moet leren hoe het raadswerk werkt. Het betekent juist dat je vanuit de ervaring die je hebt opgebouwd kritisch naar jezelf durft te blijven kijken. Waar kan ik tijd winnen zonder aan zorgvuldigheid in te leveren? Wanneer draagt een vraag werkelijk iets bij? Hoe voer ik een stevig debat zonder het doel ervan uit het oog te verliezen? En hoe zorg ik ervoor dat politieke besluitvorming ook buiten het gemeentehuis begrijpelijk blijft?
Dat zijn vragen waarop geen training in één dag een definitief antwoord geeft, en dat hoeft wat mij betreft ook niet. De waarde zit juist in het feit dat je uit je dagelijkse politieke ritme wordt gehaald en opnieuw nadenkt over de manier waarop je je werk doet. Niet omdat het tot nu toe niet goed genoeg was, maar omdat ervaring nooit een reden mag zijn om te stoppen met ontwikkelen.
Ik neem uit Utrecht daarom vooral mee dat vakmanschap niet wordt bepaald door hoe lang je ergens zit. Ervaring geeft een stevige basis, maar vervolgens moet je zelf bereid blijven om die ervaring aan te scherpen en soms ook bestaande gewoonten ter discussie te stellen. Zeker in de politiek, waar geen dossier, debat of maatschappelijke ontwikkeling hetzelfde blijft.
In mijn tweede termijn hoef ik niet meer te ontdekken wat het betekent om raadslid te zijn. De uitdaging zit voor mij inmiddels ergens anders: hoe zorg ik ervoor dat ik het werk dat ik ken, iedere keer weer met dezelfde scherpte, nieuwsgierigheid en betrokkenheid blijf doen?
Misschien is dát wel de belangrijkste vaardigheid die je als ervaren raadslid kunt blijven ontwikkelen.
Dank aan de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden voor opnieuw een uitstekend georganiseerde dag en vooral voor het blijven investeren in trainingen en ontwikkeling voor raadsleden. Juist naast de dagelijkse praktijk is het waardevol om af en toe uit die routine te stappen, nieuwe vaardigheden op te doen en kritisch naar je eigen manier van werken te blijven kijken.
