Commissie Algemene Zaken & Financien 22 September
De commissie Algemene Zaken & Financiën besprak in haar vergadering drie belangrijke onderwerpen: de Tussenrapportage 2025 (Turap), een conceptmotie van EVB over neutrale verkiezingen en een conceptmotie van Barendrechts Belang over de gemeenschappelijke regelingen.
De Tussenrapportage 2025, kortweg Turap, is een belangrijk financieel en beleidsmatig instrument van de gemeente Barendrecht. Sinds 2024 wordt dit document jaarlijks door het College aangeboden, zoals vastgelegd in de Financiële verordening van de gemeente. De Turap heeft twee doelen: het geeft de gemeenteraad de mogelijkheid om halverwege het jaar te sturen op beleid en uitvoering, én het zorgt ervoor dat de raad formeel de begrotingswijzigingen kan vaststellen zodat deze rechtmatig worden verwerkt. De Turap informeert de raad over belangrijke aanpassingen in de begroting en de voortgang van de beleidsdoelen. Daarbij worden alleen afwijkingen benoemd: zowel beleidsmatig als financieel.
Dit jaar sluit de Turap af met een positief resultaat. Waar eerder nog een tekort van ruim een half miljoen werd verwacht, wordt nu een voordeel van ruim vier miljoen euro geraamd. Dit komt doordat de mutaties in de begroting per saldo € 3,5 miljoen voordelig uitpakken, waardoor het totaal op € 4.060.200 uitkomt. Het vaststellen van de Turap is nodig om de programmabegroting 2025 tijdig bij te stellen en om te voorkomen dat de gemeente later rechtmatigheidsfouten maakt die de accountantsverklaring in gevaar kunnen brengen. Tegelijkertijd is de Turap een momentopname: de laatste correcties volgen pas bij de slotwijziging.
De PvdA plaatste bij deze cijfers een belangrijke kanttekening. Het document is bedoeld als stuurinstrument, maar zo dicht op de behandeling van de nieuwe begroting is de tijd om nog echt bij te sturen nagenoeg voorbij. Daarmee is de Turap vooral een formeel document geworden dat de financiële rechtmatigheid borgt, in plaats van een instrument voor koerscorrectie. Belangrijker is dat het positieve resultaat van ruim vier miljoen niet het gevolg is van beter beleid of slimme bezuinigingen, maar grotendeels van eenmalige meevallers. Er kwam € 1,8 miljoen extra uit Den Haag via de meicirculaire, het bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard leverde € 2,85 miljoen meer op dan voorzien, en de regionale jeugdzorg viel € 2,1 miljoen goedkoper uit doordat er wachtlijsten waren en dus minder jongeren zijn geholpen.
Onder de dekmantel van dit voordeel zitten echter forse structurele tekorten. Zo is er € 784.500 tekort bij de WMO, de zorg en ondersteuning aan huis die door vergrijzing steeds duurder wordt. Het minimabeleid, bedoeld om inwoners in armoede te ondersteunen, kent een tekort van € 350.000 doordat te optimistisch is bezuinigd en meer mensen aanspraak maken op regelingen. Ook de lokale jeugdhulp blijkt met hetzelfde bedrag te laag te zijn ingeschat, terwijl dit een open-einde regeling is waarbij de gemeente moet betalen wat nodig is. Daarnaast zijn er extra kosten: € 205.000 meer voor onderhoud van de buitenruimte door verkeerde inschattingen, € 400.000 meer voor personeel vanwege ziekteverzuim en krapte op de arbeidsmarkt, en € 180.000 extra voor tijdelijke huur en misgelopen inkomsten doordat de renovatie van ’t Trefpunt vertraging heeft. Ook de renovatie van de scholen Rank en Tweemaster loopt vast doordat er onvoldoende krediet beschikbaar is.
De PvdA benadrukte daarom dat het huishoudboekje niet structureel gezond is, maar nu tijdelijk gered wordt door incidentele cadeaus. Het is cruciaal dat er bij de komende begroting duurzame oplossingen worden gevonden om de structurele tekorten weg te werken, zonder lastenverzwaring voor inwoners. Dat is door het College toegezegd bij de voorjaarsnota en zal door de PvdA scherp worden gevolgd.
Na de Turap werd de conceptmotie van EVB besproken over neutrale verkiezingen. De motie “Neutrale verkiezingen” raakte een belangrijk thema namelijk de rol van de gemeente in verkiezingstijd. EVB constateerde dat de gemeente op dit moment publieke middelen inzet die politieke partijen en hun campagnes ten goede komen, dat de gemeente zelf campagne-uitingen creëert en verdeelt wat arbitrair kan uitpakken, en dat verkiezingszaken vaak via de agendacommissie lopen terwijl juist maximale openbaarheid gewenst is. Daarom vroeg EVB het college om geen campagnes meer te financieren of faciliteren, behalve wanneer dit wettelijk verplicht is, geen campagne-uitingen meer te organiseren of te verdelen, en voorzieningen die echt noodzakelijk zijn volledig kostendekkend in rekening te brengen. Daarnaast wilden zij dat de raad uiterlijk half november wordt geïnformeerd over de uitvoering en dat verkiezingszaken voortaan openbaar in de commissie Algemene Zaken & Financiën worden behandeld.
De PvdA deelde de zorg dat verkiezingen eerlijk en transparant moeten verlopen, en benadrukte dat neutraliteit hierbij essentieel is. Tegelijkertijd maakte de fractie duidelijk dat er een belangrijk onderscheid is tussen partijcampagnes en publieke voorzieningen. Campagnes zijn inderdaad de verantwoordelijkheid van partijen zelf, maar publieke voorzieningen zorgen juist voor een gelijk speelveld en betrouwbare informatie voor inwoners. Verkiezingsborden bijvoorbeeld geven iedere partij, groot of klein, dezelfde kans om zichtbaar te zijn. Verkiezingsdebatten stellen inwoners in staat alle partijen te horen en te vergelijken. En een stemwijzer is misschien wel het beste voorbeeld: een neutraal instrument dat alle partijen gelijk behandelt en inwoners helpt bij het maken van een weloverwogen keuze.
Motie-EVB-Neutrale-verkiezingenTot slot kwam de conceptmotie van Barendrechts Belang aan de orde over de gemeenschappelijke regelingen, de samenwerkingen die Barendrecht met andere gemeenten heeft op terreinen zoals jeugdzorg, afval en de regionale economie. Barendrechts Belang wees erop dat 26 procent van de gemeentebegroting – ruim 38 miljoen euro – naar deze verbonden partijen gaat en stelde de terechte vraag wat dat concreet oplevert voor de inwoners. Hun voorstel was om jaarlijks een “waar voor ons geld”-toets uit te voeren, waarin per regeling de resultaten en de meerwaarde voor Barendrecht worden weergegeven.
De PvdA erkende de waarde van transparantie en verantwoording, maar koos ervoor om tegen deze motie te stemmen. De fractie wees erop dat de gemeenteraad al over stevige instrumenten beschikt, zoals het jaarlijkse overzicht van verbonden partijen bij de begroting en jaarrekening, de jaarstukken van de samenwerkingsverbanden zelf en de mogelijkheid om via vertegenwoordigers in besturen en gemeenteraden kritische vragen te stellen. Een extra toets zou in de praktijk weinig toevoegen en vooral leiden tot meer administratieve lasten, terwijl capaciteit al schaars is. Daarnaast is de meerwaarde van veel regelingen niet in een simpele rekensom of korte toets te vangen. Bij onderwerpen als jeugdzorg, de veiligheidsregio of afvalverwerking zijn de effecten vaak indirect en pas op langere termijn zichtbaar. Door dit in een jaarlijkse “waar voor ons geld”-toets te persen, ontstaat het risico dat samenwerking te smal en instrumenteel wordt benaderd, terwijl deze juist draait om wederzijds vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid. De PvdA benadrukte daarom dat het beter is om de bestaande instrumenten scherper te benutten en de controlerende rol van de raad te versterken, in plaats van nóg een extra toets op te tuigen die dubbelop is.
Motie-Barendrechts-Belang-Gemeenschappelijke-Meerwaarde-Barendrecht
