Collectief Koloniaal Nu & Toen presenteert schetsontwerp voor gedenkteken in Rotterdam-Zuid
In Theater Zuidplein is woensdagavond het gezamenlijk gekozen schetsontwerp gepresenteerd voor een gedenkteken dat een plek krijgt in het Zuidpleingebied. Het initiatief komt van het Collectief Koloniaal Nu & Toen, een samenwerking van initiatiefnemers uit Rotterdam die elkaar hebben gevonden vanuit een gedeelde verbondenheid met de Nederlandse koloniale geschiedenis.
Met dit gedenkteken willen de initiatiefnemers hun voorouders eren en tegelijk ruimte maken voor reflectie op het heden en de toekomst. Het monument is bedoeld als een plek van herinnering, erkenning en ontmoeting. Niet alleen voor de achterban van de betrokken gemeenschappen, maar voor iedereen die zich in het verhaal en de betekenis ervan kan herkennen.
Het collectief ontstond vanuit de overtuiging dat verhalen over het koloniale verleden, de gevolgen daarvan en de kracht van nazaten zichtbaarder mogen worden in de publieke ruimte. In 2023 werd het plan opgevat om in Rotterdam een gedenkteken te realiseren dat recht doet aan die geschiedenis én aan de generaties van nu. Na een intensief traject van overleg, samenwerking en afweging is nu een belangrijke mijlpaal bereikt met de presentatie van het gekozen schetsontwerp.
Tijdens de avond spraken onder anderen Vijay Gangadin, voorzitter van het Collectief Koloniaal Nu & Toen, wethouder Faouzi Achbar en de kunstenaar van het gedenkteken. Hun bijdragen werden afgewisseld met een muziekprogramma.
In de toespraken werd benadrukt dat het gedenkteken geen vast omlijnd verhaal voorschrijft, maar juist ruimte laat. Ruimte om samen te kijken, om te herdenken vanuit gelijkwaardigheid in het heden en om verschillende ervaringen en geschiedenissen met elkaar te verbinden. Het ontwerp nodigt uit tot ontmoeting, bezinning en erkenning, en laat zien dat het koloniale verleden niet alleen iets is van toen, maar ook doorwerkt in het nu.
De kunstenaar lichtte tijdens de presentatie ook de symboliek van het ontwerp toe. Het gedenkteken heeft de vorm van een bloem. Volgens hem staat die bloem symbool voor diaspora: mensen en generaties die door externe krachten zijn verspreid, maar die ondanks alles met elkaar verbonden blijven. Bloemen dragen kracht en schoonheid in zich, maar roepen ook herinnering op. Je geeft bloemen aan iemand die je liefhebt, aan iemand aan wie je denkt, of aan iemand die je herdenkt.
Aan de onderzijde van het ontwerp zijn wortels zichtbaar. Die wortels verbeelden de vaak lange, grillige en pijnlijke wegen die voorouders hebben moeten afleggen. Tegelijk vormen zij de basis van alles wat daarna is ontstaan. Vanuit die wortels groeit het gedenkteken omhoog naar de top, die symbool staat voor nieuwe generaties. Daarmee laat het ontwerp zien dat het heden en de toekomst worden gedragen door de kracht, offers en geschiedenis van degenen die eraan voorafgingen.
In het ontwerp zijn bovendien symbolen verwerkt die verwijzen naar de verschillende gemeenschappen die deel uitmaken van het collectief. Deze elementen voeden als het ware het geheel: zij brengen geschiedenis, cultuur en identiteit samen in één gedenkteken. De kunstenaar koos bewust voor een abstracte vorm, zodat het werk ruimte laat voor meerdere betekenissen en voor persoonlijke herkenning.
Het gedenkteken krijgt een spiegelend oppervlak. Daarmee weerspiegelt het niet alleen de omgeving, maar ook de tijd waarin we leven. Wie erin kijkt, ziet ook zichzelf. Juist daarin schuilt volgens de kunstenaar de kracht van het ontwerp: het verbindt verleden en heden met elkaar en nodigt bezoekers uit om zichzelf ook te verhouden tot deze geschiedenis.
Bovenin het gedenkteken komen lichtelementen die doen denken aan sterren. Die verwijzen naar hoop, richting en naar voorouders die voor velen nog altijd voelbaar aanwezig zijn. Het maakt het monument ook in de avond zichtbaar als een plek van herinnering, bezinning en verbondenheid. Daarnaast wordt het een plek waar mensen bloemen kunnen neerleggen, samen kunnen komen, stil kunnen staan of juist gezamenlijk betekenis kunnen geven aan belangrijke momenten uit hun gemeenschap en geschiedenis.
Wat deze avond extra bijzonder maakte, was het brede besef dat hier in Rotterdam iets unieks tot stand komt. Vertegenwoordigers van verschillende gemeenschappen hebben in de afgelopen jaren gezamenlijk gewerkt aan één gedenkteken, waarin niet één perspectief centraal staat, maar juist de gezamenlijke kracht van uiteenlopende verhalen en achtergronden.
Volgens het collectief staat het gedenkteken symbool voor eerbetoon aan voorouders en voor het doorgeven van die kracht aan jongere generaties. Het wordt een plek waar verleden, heden en toekomst samenkomen.
Het project is een samenwerking tussen Collectief Koloniaal Nu & Toen, BKOR – programma van CBK Rotterdam – en de gemeente Rotterdam.
